::    ม้ากับกวาง  ::
 

         ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว  สัตว์ทั้งหลายต่างมีชีวิตความเป็นอยู่อย่างอิสระเสรี  ส่วนมนุษย์นั้นยังอาศัยอยู่ตามถ้ำ  เพราะไม่รู้วิธีการเลี้ยงสัตว์และเพาะปลูกเหมือนในปัจจุบัน  อยู่มาวันหนึ่งพวกกวางและม้าเกิดทุ่มเถียงกัน  โดยต่างอ้างว่าพวกตนเป็นผู้ครอบครองกรรมสิทธิ์ทุ่งหญ้าอันกว้างใหญ่และเขียวขจี  ในที่สุดถึงขึ้นต่อสู้กัน  ม้าสู้ไม่ได้เพราะมีกำลังน้อยกว่าจึงเดินทางมาขอให้พวกมนุษย์ช่วยไปสังหารพวกกวาง  เพื่อหวังครอบครองทุ่งหญ้าตามลำพัง  "เรื่องนั้นไม่ยากหรอก  ข้าจะช่วยเจ้าเอง"  มนุษย์รับอาสา  "แต่พวกเจ้าต้องยอมให้ใช้บังเหียนร้อยจมูก  ยอมให้นำอานวางไว้บนหลังแล้วให้พวกเราขี่ไปจัดการกับศัตรูของเจ้า"   ม้าตกลงตามข้อเสนอ  เมื่อมนุษย์ขี่ม้าไล่กวดกวางจนทันและสังหารเพื่อนำเนื้อมาเป็นอาหารได้แล้ว  ม้าจึงขอให้มนุษย์ปลดบังเหียนและถอดอานออก  แต่มนุษย์กลับนำม้าไปขังไว้ในคอกและเลี้ยงไว้เป็นสัตว์พาหนะรวมทั้งใช้งานต่าง ๆ เพื่อแบ่งเบาภาระนับแต่นั้นมา

                นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า   "การคิดร้ายอาฆาตพยาบาทต่อผู้อื่น ตนเองก็ย่อมได้รับผลนั้นเช่นกัน"