เด็กที่เอาแต่ใจตนเอง จะเป็นเด็กที่มีพฤติกรรมอ่อนกว่าวัย คิดและทำอะไรเพื่อตนเองเท่านั้น ไม่ค่อยนึกถึงผู้อื่น มีการเรียกร้องสูง รอคอยไม่เป็น อยากได้อะไรต้องเอาให้ได้ทันที ยอมแพ้ไม่เป็น และบ่อยๆที่จะลงท้ายด้วยการอาละวาดเพื่อให้ได้ตามที่ตนต้องการ

        การเอาแต่ใจตนเองของเด็กนั้น เป็นผลมาจากการเลี้ยงดูของผู้ใหญ่ โดยเด็กจะเรียนรู้จากวิธีที่ผู้ใหญ่ตอบสนองต่ออารมณ์และความต้องการของเด็ก ซึ่งแบ่งเป็นลักษณะและสาเหตุการเอาแต่ใจตัวเองของเด็กได้ดังนี้

        ในทารกแรกเกิดจนถึงอายุ 2-3 เดือน เป็นวัยที่เด็กยังไม่สามารถเรียนรู้ที่จะควบคุมความต้องการ เมื่อเด็กหิว เปียก ไม่สบายหรือเกิดความเครียดและต้องการผ่อนคลาย เด็กจะร้องจนกว่าจะได้รับการตอบสนอง ในวัยนี้ผู้ใหญ่มีหน้าที่ตอบสนองต่อความต้องการของเด็กโดยไม่มีข้อแม้ การอุ้มปลอบ กล่อม เป็นสิ่งจำเป็นที่จะให้เด็กได้รับความอบอุ่นและเกิดความมั่นใจขึ้น อาการร้องลักษณะนี้จะค่อยๆลดลง เมื่ออายุ 3-4 เดือนจะหายไปในที่สุด

        วัยเริ่มสอนเดินและวิ่งไปมาด้วยตัวเองได้ เป็นวัยที่เริ่มเห็นชัดถึงการเอาแต่ใจตัว เพราะจะอยากรู้อยากเห็น อยากหัด อยากลอง กำลังเรียนรู้สิ่งแวดล้อมด้วยตนเอง ในขวบที่ 2 เด็กจะเริ่มสร้างพัฒนาการด้านความเป็นตัวของตัวเอง เด็กวัยนี้จะกำลัง " ซน " และ " ดื้อ " เริ่มไม่เชื่อฟัง เด็กยังไม่สามารถระงับความอยากของตนได้ ยังไม่รู้ว่าอะไรทำได้หรือไม่ได้ และยังไม่สามารถสื่อสารความต้องการออกมาเป็นคำพูดอย่างที่ใจนึก ความหงุดหงิดคับข้องใจยิ่งมีได้สูง ยิ่งถ้าถูกห้ามถูกขัดใจอยู่เสมอ เด็กจะมีอารมณ์โกรธไม่พอใจได้บ่อยๆ ยิ่งห้ามเหมือนยิ่งยุ ซึ่งถ้าผู้ใหญ่มีปฏิกริยาตอบโต้ลงโทษรุนแรงเด็กก็จะต่อต้าน ถ้าเพิกเฉยไม่จำกัดพฤติกรรมเด็กก็จะเอาแต่ใจเพราะไม่รู้จักการปฏิบัติที่เหมาะสมเมื่อเติบโตขึ้น

        ช่วงอายุ 18 เดือน-3 ปี เป็นวัยที่กำลังดื้อ ไม่ทำตามผู้ใหญ่ เอาแต่ใจตนเอง เพราะเขาเริ่มรู้ว่า ตนเองแตกต่างจากผู้อื่น มีความสามารถจะตกลงใจทำกิจกรรมต่างๆ เช่น การกิน ถ่าย ฯลฯ ได้เองจึงเริ่มแสดงวิธีการของตนเอง และไม่ทำตามที่ผู้ใหญ่บอกเสมอไป  

        เด็กเอาแต่ใจอาจเป็น เด็กที่มีความบกพร่องบางอย่างทำให้เข้าใจอะไรยาก เช่น ปัญญาอ่อน เด็กที่มีปัญหาการพูด เด็กจะแสดงออกทางอารมณ์มากกว่า เด็กออทิสติคจะไม่สนใจบุคคล เลือกทำเฉพาะสิ่งที่ตนสนใจ เด็กไฮเปอร์แอ๊คทีฟจะมีความสนใจสั้น ไม่อดทน ใจร้อน ตลอดจนเด็กที่มีพื้นฐานอารมณ์ที่เลี้ยงยากปรับตัวยากเป็นต้น 

        อย่างไรก็ตาม สาเหตุสำคัญของเด็กเอาแต่ใจตัวเองนั้น มาจากการ เลี้ยงดูของผู้ใหญ่ ที่ตามใจมากเกินไป ทำให้เด็กเคยตัวจะเอาอะไรก็ต้องได้ทันที เด็กจึงไม่เรียนรู้ที่จะรอคอย หรือคำนึงถึงเหตุผล นำไปสู่พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม เช่น การอาละวาด เพราะเรียนรู้ว่าทำพฤติกรรมนั้นแล้วจะได้สิ่งที่ตนเองต้องการ การที่ผู้ใหญ่ปล่อยให้เด็กเล่น ตามลำพัง หรือไม่ไวต่อการห้ามปรามเมื่อเห็นเด็กกระทำไม่เหมาะสม เด็กก็จะเคยชินต่อการตามใจตนเอง ไม่เรียนรู้ระเบียบกฎเกณฑ์ต่างๆ นอกจากนี้ความรู้สึกสงสารเด็กจากปัญหาต่างๆ เช่น เจ็บป่วย ครอบครัวแตกแยก ก็เป็นอีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ผู้ใหญ่เอาใจและตามใจมากเกินไป

        การแก้ไข ประการแรก ต้องเข้าใจถึงพัฒนาการของเด็กวัยทารก ซึ่งจะเอาแต่ใจตนเป็นพื้นฐาน ยังไม่เรียนรู้ที่จะควบคุมความต้องการ ผู้ใหญ่มีหน้าที่ต้องตอบสนองต่อความต้องการนั้น เช่น เมื่อเด็กรับรู้ เพราะหิวนมขณะชงนม ผู้ใหญ่อาจส่งเสียงปลอบเด็ก เพื่อฝึกให้เด็กรู้จักรอคอย แทนที่จะรีบให้นมทันที โดยวิธีนี้เด็กจะค่อยๆ พัฒนาที่จะเรียนรู้การอดทนรอคอยด้วยการช่วยเหลือของผู้ใหญ่ การให้เด็กเล่น หรือทำอะไร ต้องมีขอบเขตจำกัดไว้เสมอ เพื่อฝึกเด็กหัดเผชิญกับข้อห้ามและข้อบังคับ ฝึกให้รู้จักควบคุมตนเองแต่ผู้ใหญ่ไม่ควรใช้คำพูดพร่ำเพรื่อเมื่อบอกว่า " หยิบไม่ได้ " ต้องลุกไปหยิบของชิ้นนั้นออกหาของชิ้นอื่นแทน เป็นต้น

        การตามใจหรือปล่อยมากเกินไปเป็นข้อพึงระวังที่สุด ต้องเข้าใจว่าเด็กมีสิทธิ์แสดงอารมณ์ได้ เมื่อเด็กร้องไห้หรืออาละวาดเวลาที่ถูกขัดใจผู้ใหญ่ต้องหนักแน่น อดทนเอาจริงอย่างสม่ำเสมอ

        การสอนเด็กให้รู้จักร่วมมือกับผู้อื่น เขาต้องรู้สึกว่าได้รับความร่วมมือจากผู้ใหญ่ เช่นกัน ไม่ควรเอาชนะเด็กตรงๆ แต่ให้รู้สึกว่าการทำด้วยกัน ช่วยเหลือกัน มีน้ำใจแบ่งปันกัน เป็นเรื่องน่ายินดี เมื่อเด็กอายุย่างเข้าขวบที่ 2 จะแสดงความเห็นใจผู้อื่นได้แล้ว เช่น แบ่งขนม โอ๋แม่ที่ไม่สบาย เป็นต้น

        ผู้ใหญ่ควรปฏิบัติต่อเด็กด้วยหลักการที่มีเหตุผล เด็กจะค่อยๆเรียนรู้ และเลียนแบบจากการปฏิบัติของพ่อแม่ จนในที่สุดการเอาแต่ใจตัวเองจะน้อยลงและฟังเหตุผลมากขึ้น การฝึกเด็กให้ค่อยๆช่วยเหลือผู้อื่น มีการแสดงการยอมรับ และชื่นชมการกระทำของเขา จะช่วยให้เด็กนึกถึงตัวเองน้อยลงและนึกถึงคนอื่นมากขึ้น ซึ่งกว่าจะเห็นผลก็เมื่อถึงวัยประถมปลาย